Azərbaycan üçün İmsak vaxtı, iftar vaxtı, iftar vaxtı cədvəli. Bu yazıda bütün ay boyunca istifadə edə biləcyiniz Ramazan təqvimi, o cümlədən iftar saatı, imsak saatı vaxtları təqdim olunur.

Ramazan ayı bütün dünya müsəlmanları üçün ilin ən özəl vaxtlarından biridir və Azərbaycan da istisna deyil.

Möminlərin tam bir ay dövrü üçün yemək və içməkdən çəkindikləri bu ay ailələri və icmaları iman və ailə bayramında bir araya gətirir. Amma Azərbaycanda Ramazan ayı ilə tanış olmayanlar üçün iftarda nə vaxt oruc tutacağını və ya nə vaxt iftar edəcəyini bilmək çətin ola bilər.

Azərbaycanda Ramazan ayının mübarək günlərini izləməyinizə kömək etmək üçün biz ay ərzində vacib olan iftar və imsak vaxtlarına dair geniş bələdçi hazırlamışıq. İftar və imsakın nə demək olduğunu, Ramazanda yeməklərinizi necə hazırlayacağınıza qədər hər şeyi əhatə edəcəyik. Bundan əlavə, biz Azərbaycanı bu müqəddəs ayı qeyd etmək üçün xüsusi bir yerə çevirən bəzi nadir ənənələri bölüşəcəyik.

Azərbaycanda Ramazanı Anlamaq

Ramazan ayı Azərbaycanda İslamın beş sütunundan biridir və oruc tutmaq və namaz qılmaq üçün bir aydır. Bu müddət ərzində müsəlmanlar mənəvi cəhətdən düşünməyə və Allaha yaxınlaşmağa təşviq olunurlar. Azərbaycanda Ramazan ayı dini ayinlər, təfəkkürlər və təqva üçün xüsusi vaxtdır. Müsəlmanlar bu mübarək ayda sübh açılandan gün batana qədər oruc tutur, gündüz saatlarında yemək-içməkdən çəkinir, namaza və sədəqələrə diqqət yetirirlər.

Azərbaycanda Ramazan ayında müsəlmanlar hər gün iki mühüm namaz qılınırlar: iftar – gün batarkən iftar yeməyi – və imsak – günəş doğmadan əvvəl sübh yeməyi. Azərbaycanda Ramazan ayı ərzində günəşin doğuş və qürub vaxtlarının dəyişməsi ilə əlaqədar olaraq bu xüsusi məntəqələrin gündəlik cədvəli dəyişir. Azərbaycanda Ramazan ayında orucunuzun vaxtını təyin etmək və iftarınızı açmaqda kömək etmək üçün aşağıda iftar və imsak vaxtlarının gündəlik cədvəlini təqdim etmişik.

Ramazan təqvimi

İftar və İmsak vaxtlarını necə hesablamaq olar

Azərbaycanda Ramazan ayında iftar və imsak üçün dəqiq vaxtların hesablanması çətin ola bilər, çünki saat qurşağı fərqinə görə vaxtlar məkandan yerə dəyişə bilər. Bununla belə, bu vaxtların nə vaxt baş verdiyini təyin edərkən riayət edilməli olan bir neçə faydalı təlimat var.

İlk addım yerli məğrib (qürub) və sübh (sübh) vaxtlarını hesablamaqdır. Bu məlumatı namaz vaxtlarını göstərən istənilən internet saytından və ya yerli məscidinizdən əldə etmək olar. Bu iki vaxtı təyin etdikdən sonra iftar və imsakı təyin etmək üçün aşağıdakı hesablamalardan istifadə edə bilərsiniz:

- İftar: Mağrib + 2 dəqiqə

- Imsak: Fajr – 10 dəqiqə

Qeyd etmək lazımdır ki, iftar adətən gün batarkən başlanır və imsak təyin olunmuş vaxtdan əvvəl başlamamalıdır, çünki bu, həmin günün orucunu batil edə bilər. Bundan əlavə, verilən vaxtdan 5 dəqiqədən gec olmayaraq orucunu açmaq tövsiyə olunur, çünki bu, sonradan uyğun yemək üçün kifayət qədər vaxtın olmasını təmin edəcək.

Bakıda Gündəlik İftar və İmsak Vaxtı

Azərbaycanda Ramazan ayı bu il aprelin 13-də başlayıb, mayın 12-də başa çatır. Ayı müşahidə edənlər üçün Bakıda Ramazan ayında gündəlik iftar və imsak vaxtlarının təqvimini təqdim edirik:

Cümə axs.

01 Ramazan

23 Mart

İMSAK VAXTİ - 05:14

SÜBH AZANI - 05:19

GÜN ÇIXIR - 06:40

ZÖHR AZANI - 12:47

ƏSR AZANI - 17:07

GÜN BATIMI - 18:55

MƏĞRİB - 19:09

İŞA AZANI - 20:11

Cümə

02 Ramazan

24 Mart

İMSAK VAXTİ - 05:13

SÜBH AZANI - 05:18

GÜN ÇIXIR - 06:38

ZÖHR AZANI - 12:47

ƏSR AZANI - 17:08

GÜN BATIMI - 18:56

MƏĞRİB - 19:10

İŞA AZANI - 20:12

Şənbə

03 Ramazan

25 Mart

İMSAK VAXTİ - 05:11

SÜBH AZANI - 05:16

GÜN ÇIXIR - 06:37

ZÖHR AZANI - 12:47

ƏSR AZANI - 17:09

GÜN BATIMI - 18:57

MƏĞRİB - 19:11

İŞA AZANI - 20:13

Bazar

04 Ramazan

26 Mart

İMSAK VAXTİ - 05:09

SÜBH AZANI - 05:14

GÜN ÇIXIR - 06:35

ZÖHR AZANI - 12:47

ƏSR AZANI - 17:09

GÜN BATIMI - 18:58

MƏĞRİB - 19:12

İŞA AZANI - 20:14

Bazar ertəsi

05 Ramazan

27 Mart

İMSAK VAXTİ - 05:07

SÜBH AZANI - 05:12

GÜN ÇIXIR - 06:33

ZÖHR AZANI - 12:46

ƏSR AZANI - 17:10

GÜN BATIMI - 18:59

MƏĞRİB - 19:13

İŞA AZANI - 20:15

Çərşənbə axs.

06 Ramazan

28 Mart

İMSAK VAXTİ - 05:05

SÜBH AZANI - 05:10

GÜN ÇIXIR - 06:32

ZÖHR AZANI - 12:46

ƏSR AZANI - 17:11

GÜN BATIMI - 19:00

MƏĞRİB - 19:14

İŞA AZANI - 20:16

Çərşənbə

07 Ramazan

29 Mart

İMSAK VAXTİ - 05:04

SÜBH AZANI - 05:09

GÜN ÇIXIR - 06:30

ZÖHR AZANI - 12:46

ƏSR AZANI - 17:11

GÜN BATIMI - 19:01

MƏĞRİB - 19:15

İŞA AZANI - 20:18

Cümə axs.

08 Ramazan

30 Mart

İMSAK VAXTİ - 05:02

SÜBH AZANI - 05:07

GÜN ÇIXIR - 06:29

ZÖHR AZANI - 12:45

ƏSR AZANI - 17:12

GÜN BATIMI - 19:02

MƏĞRİB - 19:17

İŞA AZANI - 20:19

Cümə

09 Ramazan

31 Mart

İMSAK VAXTİ - 05:00

SÜBH AZANI - 05:05

GÜN ÇIXIR - 06:27

ZÖHR AZANI - 12:45

ƏSR AZANI - 17:13

GÜN BATIMI - 19:03

MƏĞRİB - 19:18

İŞA AZANI - 20:20

Şənbə

10 Ramazan

01 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:58

SÜBH AZANI - 05:03

GÜN ÇIXIR - 06:25

ZÖHR AZANI - 12:45

ƏSR AZANI - 17:14

GÜN BATIMI - 19:04

MƏĞRİB - 19:19

İŞA AZANI - 20:21

Bazar

11 Ramazan

02 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:56

SÜBH AZANI - 05:01

GÜN ÇIXIR - 06:24

ZÖHR AZANI - 12:44

ƏSR AZANI - 17:14

GÜN BATIMI - 19:05

MƏĞRİB - 19:20

İŞA AZANI - 20:22

Bazar ertəsi

12 Ramazan

03 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:55

SÜBH AZANI - 05:00

GÜN ÇIXIR - 06:22

ZÖHR AZANI - 12:44

ƏSR AZANI - 17:15

GÜN BATIMI - 19:07

MƏĞRİB - 19:21

İŞA AZANI - 20:24

Çərşənbə axş.

13 Ramazan

04 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:53

SÜBH AZANI - 04:58

GÜN ÇIXIR - 06:20

ZÖHR AZANI - 12:44

ƏSR AZANI - 17:16

GÜN BATIMI - 19:08

MƏĞRİB - 19:22

İŞA AZANI - 20:25

Çərşənbə

14 Ramazan

05 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:51

SÜBH AZANI - 04:56

GÜN ÇIXIR - 06:19

ZÖHR AZANI - 12:44

ƏSR AZANI - 17:16

GÜN BATIMI - 19:09

MƏĞRİB - 19:23

İŞA AZANI - 20:26

Cümə axş.

15 Ramazan

06 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:49

SÜBH AZANI - 04:54

GÜN ÇIXIR - 06:17

ZÖHR AZANI - 12:43

ƏSR AZANI - 17:17

GÜN BATIMI - 19:10

MƏĞRİB - 19:24

İŞA AZANI - 20:27

Cümə

16 Ramazan

07 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:47

SÜBH AZANI - 04:52

GÜN ÇIXIR - 06:16

ZÖHR AZANI - 12:43

ƏSR AZANI - 17:18

GÜN BATIMI - 19:11

MƏĞRİB - 19:25

İŞA AZANI - 20:28

Şənbə

17 Ramazan

08 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:46

SÜBH AZANI - 04:51

GÜN ÇIXIR - 06:14

ZÖHR AZANI - 12:43

ƏSR AZANI - 17:18

GÜN BATIMI - 19:12

MƏĞRİB - 19:26

İŞA AZANI - 20:30

Bazar

18 Ramazan

09 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:44

SÜBH AZANI - 04:49

GÜN ÇIXIR - 06:12

ZÖHR AZANI - 12:42

ƏSR AZANI - 17:19

GÜN BATIMI - 19:13

MƏĞRİB - 19:27

İŞA AZANI - 20:31

Bazar ertəsi

19 Ramazan

10 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:42

SÜBH AZANI - 04:47

GÜN ÇIXIR - 06:11

ZÖHR AZANI - 12:42

ƏSR AZANI - 17:20

GÜN BATIMI - 19:14

MƏĞRİB - 19:28

İŞA AZANI - 20:32

Çərşənbə axş

20 Ramazan

11 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:40

SÜBH AZANI - 04:45

GÜN ÇIXIR - 06:09

ZÖHR AZANI - 12:42

ƏSR AZANI - 17:20

GÜN BATIMI - 19:15

MƏĞRİB - 19:29

İŞA AZANI - 20:33

Çərşənbə

21 Ramazan

12 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:38

SÜBH AZANI - 04:43

GÜN ÇIXIR - 06:08

ZÖHR AZANI - 12:42

ƏSR AZANI - 17:21

GÜN BATIMI - 19:16

MƏĞRİB - 19:30

İŞA AZANI - 20:35

Cümə axş.

22 Ramazan

13 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:36

SÜBH AZANI - 04:41

GÜN ÇIXIR - 06:06

ZÖHR AZANI - 12:41

ƏSR AZANI - 17:22

GÜN BATIMI - 19:17

MƏĞRİB - 19:31

İŞA AZANI - 20:36

Cümə

23 Ramazan

14 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:35

SÜBH AZANI - 04:40

GÜN ÇIXIR - 06:05

ZÖHR AZANI - 12:41

ƏSR AZANI - 17:22

GÜN BATIMI - 19:18

MƏĞRİB - 19:32

İŞA AZANI - 20:37

Şənbə

24 Ramazan

15 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:33

SÜBH AZANI - 04:38

GÜN ÇIXIR - 06:03

ZÖHR AZANI - 12:41

ƏSR AZANI - 17:23

GÜN BATIMI - 19:19

MƏĞRİB - 19:33

İŞA AZANI - 20:39

Bazar

25 Ramazan

16 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:31

SÜBH AZANI - 04:36

GÜN ÇIXIR - 06:02

ZÖHR AZANI - 12:41

ƏSR AZANI - 17:23

GÜN BATIMI - 19:20

MƏĞRİB - 19:34

İŞA AZANI - 20:40

Bazar ertəsi

26 Ramazan

17 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:29

SÜBH AZANI - 04:34

GÜN ÇIXIR - 06:00

ZÖHR AZANI - 12:40

ƏSR AZANI - 17:24

GÜN BATIMI - 19:21

MƏĞRİB - 19:36

İŞA AZANI - 20:41

Çərşənbə axş.

27 Ramazan

18 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:27

SÜBH AZANI - 04:32

GÜN ÇIXIR - 05:59

ZÖHR AZANI - 12:40

ƏSR AZANI - 17:25

GÜN BATIMI - 19:22

MƏĞRİB - 19:37

İŞA AZANI - 20:42

Çərşənbə

28 Ramazan

19 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:26

SÜBH AZANI - 04:31

GÜN ÇIXIR - 05:57

ZÖHR AZANI - 12:40

ƏSR AZANI - 17:25

GÜN BATIMI - 19:23

MƏĞRİB - 19:38

İŞA AZANI - 20:44

Cümə axs.

29 Ramazan

20 Aprel

İMSAK VAXTİ - 04:24

SÜBH AZANI - 04:29

GÜN ÇIXIR - 05:56

ZÖHR AZANI - 12:40

ƏSR AZANI - 17:26

GÜN BATIMI - 19:24

MƏĞRİB - 19:39

İŞA AZANI - 20:45

İftar vaxtı iftarın icazəli olduğu, imsak vaxtı isə oruc tutmağa başlamalı olduğunuz vaxtdır. Qeyd etmək vacibdir ki, bu vaxtlar Azərbaycan daxilindəki yerli məscidlərdən və ya şəhərlərdən asılı olaraq dəyişə bilər. Buna görə də, yalnız bu təxminlərə etibar etməzdən əvvəl etibarlı mənbə ilə yoxlamaq daha yaxşıdır.

Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi Ramazan təqvimi hesablamalarını dəqiq yerinə yetirmək məqsədi ilə, Azərbaycanın digər rayon və şəhərləri üçün Bakı vaxtı ilə fərqi təyin edib. "24 saat" olaraq həmin fərq cədvəlini də təqdim edirik:

Ağdam +11,

Ağdaş +10,

Ağsu +5,

Ağcabədi +10,

Ağstafa +18,

Astara +4,

Babək +18,

Balakən +5,

Beyləqan +10,

Bərdə +11,

Cəlilabad +6,

Cəbrayıl +12,

Culfa +18,

Daşkəsən +15,

Şəbran +4,

Şirvan +4,

Füzul +11,

Göyçay +8,

Gəncə +14,

Gədəbəy +16,

Goranboy +12,

Horadiz +10,

Göygöl +14,

Xaçmaz +4,

İsmayıllı +6,

İmişli +7,

Kəlbəcər +15,

Kürdəmir +6,

Qax +11,

Qazax +19,

Qazıməmməd +4,

Qəbələ +8,

Quba +5,

Qusar +4,

Laçın +14,

Lənləran +5,

Lerik +7,

Masallı +5,

Mərəzə +3,

Mingəçevir +11,

Merneulli (Tiflis) +20,

Naxçıvan +18,

Neftçala +3,

Oğuz +11,

Ordubad +16,

Saatlı +6,

Sabirabad +6,

Salyan +4,

Siyəzən +3,

Sumqayıt +1,

Şamaxı +6,

Şahbuz +18,

Şəki +12,

Şəmkir +15,

Şərur +18,

Şuşa +13,

Tərtər +12,

Tovuz +16,

Yardımlı +18,

Yevlax +11,

Ucar +8,

Zaqatala +15,

Zəngilan +13,

Zərdab +9

Azərbaycanda Ramazanda Farz Namaz

Azərbaycanda Ramazan ayı yerli müsəlman icması üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu ayda müsəlmanlar İslamın beş rüknünü yerinə yetirirlər, ən vacibi isə fərz namazı, yəni vacib namazdır. Bu ayda İslam təlimləri müsəlmanların müntəzəm olaraq namaz qılmağa və Quran oxumağa daha çox diqqət yetirməli olduğunu bildirir.

Azərbaycanda Ramazan ayında namaz qılmağı asan və zövqlü etmək üçün azərbaycanlı din xadimlərindən bir neçə ipucu:

- Qarışdırın – Azərbaycanda Ramazan ayında müxtəlif yerlərdə dualarınızı birləşdirməyi düşünün. Müxtəlif məscidləri və ibadət yerlərini ziyarət edərək, müxtəlif imamlar tərəfindən Quranın fərqli oxunuşlarını eşidə biləcəksiniz. Bu, dua müddətində marağınızı yüksək tutmağa kömək edə bilər.

- Cədvəl təyin edin – Ramazan ayında nizam-intizamlı olmağın bir yolu hər gün namaz və oruc üçün xüsusi vaxtlar təyin etməkdir. Dini öhdəliklərinizi yerinə yetirməyinizə kömək etmək üçün təqvim və ya proqramdan istifadə edin.

- Əlaqə - Qrup namazlarında və ya Quran oxuma seanslarında digər azərbaycanlı ibadətçilərə qoşulun. Bu, xüsusən sizin diliniz və ya mədəniyyətiniz bir çox azərbaycanlı müsəlmanlarınkindən fərqli olduqda faydalı ola bilər, çünki bu, sizə İslam təlimlərini daha dərindən dərk etmək və dindaşlarınızla asanlıqla əlaqə saxlamaq imkanı verəcək.

Ramazan ayında tövsiyə edilən əməllər və yaxşı vərdişlər

Ramazan özünü təfəkkür vaxtı və bir neçə ruhani təcrübəyə sahib olmaq şansıdır. Bu müqəddəs ayda müsəlmanlara aşağıdakı əməllərə və gözəl vərdişlərə diqqət yetirmələri tövsiyə olunur:

Gün ərzində oruc tutmaq

Gündüz oruc tutmaq Ramazan ayının əsaslarından biridir. Gün boyu ibadət olaraq gündüz saatlarında yemək və içməkdən çəkinmək lazımdır. Bura siqaretdən və saqqızdan uzaq olmaq da daxildir.

Namazların Təqdim edilməsi

Müsəlmanlara namaz qılmaq tövsiyə olunur, lakin Ramazan ayında Qurani-Kərimi daha tez-tez oxuyaraq dualarını və ibadətlərini artırmağa çalışırlar. Bu namazların məsciddə və ya evdə başqa müsəlmanlarla birlikdə camaatla qılınması da çox faydalıdır.

Yaxşı işlər görmək

Bu mübarək ayda xeyirxah əməllərə əməl etmək daha vacibdir. Xeyriyyə vermək, ehtiyacı olanlara kömək etmək, ailəni və dostları ziyarət etmək, bütün məxluqlarla mehriban olmaq - bu əməllər Ramazan ayında həm mənəvi inkişaf, həm də cəmiyyət quruculuğu üçün çox təşviq edilir.

Pis vərdişlərdən imtina

Ramazan ayında müsəlmanlar qeybət, yalan, aldatma və ya başqalarına fiziki və ya mənəvi zərər verə biləcək hər hansı bir hərəkət kimi pis vərdişlərdən əl çəkməyə təşviq edilir. Bu pis vərdişlərdən əl çəkməklə insan diqqətini mənəvi cəhətdən təkmilləşdirməyə və Allaha  yaxınlaşmağa yönəldə bilər.

Nəticə

Ramazan bütün dünya müsəlmanları üçün mühüm tarixdir və Azərbaycan da istisna deyil. Bu məqalə oxuculara Azərbaycanda Ramazan ayının bir hissəsi olan unikal adət-ənənələr və təcrübələr, o cümlədən iftar və imsak vaxtları haqqında təfərrüatlar haqqında məlumat verdi. Ramazan ayı adətən sevinc hissi gətirsə də, həm də mənəvi düşüncə və şəxsi inkişaf ayıdır. Ümid edirik ki, bu məqalə oxuculara Azərbaycanda Ramazan təcrübəsi ilə bağlı fikirlər təqdim edib.

Hər kəsə dinc və mənalı Ramazan diləyirik.

"24 saat"
https://www.az24saat.org/24 saat
https://bit.ly/40fFFtG

"24 saat" ABŞ Dövlət Departamentinin martın 20-də dünya üzrə yaydığı insan haqlarının vəziyyətinə dair illik hesabatın Azərbaycana aid olan hissəsini təqdim edirik:

II Hissə

Əvvəli I Hissədə

F. ŞƏXSİ HƏYAT, AİLƏ, EV VƏ YA YAZIŞMALARA ÖZBAŞINA VƏ YA QEYRİ-QANUNİ MÜDAXİLƏ

Qanun şəxsi həyatın toxunulmazlığına özbaşına müdaxiləni, yazışmaların və digər şəxsi kommunikasiyaların monitorinqini qadağan edir. Hökumət ümumiyyətlə bu qanuni qadağalara hörmət etmirdi.

Konstitusiya yaşayış yerlərində axtarışa yalnız məhkəmə qərarı ilə və ya xüsusi olaraq qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda icazə versə də, hakimiyyət orqanları çox vaxt ordersiz axtarışlar aparırdılar. Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin və Daxili İşlər Nazirliyinin telefon və internet rabitəsini izlədiyi, nəzarət etdiyi və blokladığı, xüsusi olaraq əcnəbilər üçün casus proqramlardan, səsyazma cihazlarından və yeri izləməkdən (bax. bölmə 2.a., İnternet Azadlığı) istifadə etdiyi barədə geniş məlumat verilmişdir. , vətəndaş cəmiyyəti fəalları, onlayn fəal olan tanınmış gənclər, siyasi və biznes xadimləri, fəallar və beynəlxalq ünsiyyətlə məşğul olan şəxslər. İnsan haqları üzrə hüquqşünaslar iddia ediblər ki, poçt xidməti hökumətə qarşı icraata mane olmaq üçün AİHM ilə əlaqəni qəsdən itirib və ya səhv yerləşdirib.

İl ərzində bəzi internet saytları və sosial media mənbələri müxalifət nümayəndələrinin virtual görüşlərinin və lentə alınmış söhbətlərinin sızdırılmış videolarını dərc edib. Sızdırılan videoların mənbəyinin hökumətin hüquq-mühafizə orqanları və ya kəşfiyyat xidmətləri olduğuna inanılırdı. Hökumətin ailə üzvlərini qohumları tərəfindən törədilən cinayətlərə görə cəzalandırdığı barədə məlumatlar var. Məsələn, iyunun 3-də feminist və ictimai fəal Rəbiyyə Məmmədovanın anası şəhərdə sanitar xidmətdə çalışan həmkarı tərəfindən fiziki hücuma məruz qalıb, onu təpikləyib saçından dartıb. Hadisə zamanı təcavüzkar qızının sosial şəbəkəsindəki şəkillərini və paylaşımlarını göstərib və qızına nəzarət etmək üçün heç bir addım atmadığı üçün onu təhqir edib.

G. MÜNAQİŞƏ İLƏ ƏLAQƏDAR SUİ-İSTİFADƏLƏR

Ermənistan və Azərbaycan arasında onilliklər boyu davam edən münaqişədə dinc əhalinin itkisi ilə nəticələnən arabir döyüş insidentləri davam edib. Sentyabrın 13 və 14-də Azərbaycan və Ermənistan 2020-ci ilin noyabrında əldə olunan atəşkəsdən sonra təxminən iki il ərzində iki ölkə arasında beynəlxalq sərhəddə və Ermənistan daxilində ən əhəmiyyətli döyüşlərdən bəzilərini gördülər.

Ermənistan və Azərbaycanın 2020-ci və 2016-cı illərdəki döyüşlər zamanı bir-birini vəhşilik törətməkdə ittiham edərək AİHM-ə təqdim etdiyi şikayətlər, Ermənistanın sentyabr döyüşləri ilə bağlı şikayətləri də məhkəmənin qərarını gözləyirdi.

Qətllər: Sentyabrın ortalarında Azərbaycan və Ermənistan silahlı qüvvələri arasında intensiv döyüşlərdən sonra Azərbaycanın həbsində olan erməni əsgərlərinin qısamüddətli edamları ilə bağlı qeyri-qanuni qətllər barədə mötəbər məlumatlar yayıldı (həmçinin Ermənistan üçün İnsan Hüquqları Təcrübələri üzrə Ölkə Hesabatlarına baxın ) .

Oktyabrın 2-də belə edamlarla bağlı videonun yayılmasına cavab olaraq Azərbaycan hökuməti hərbi prokurorluğun araşdırmaya başladığını elan edib. Həmin ayın sonunda Xarici İşlər Nazirliyi əlavə təfərrüatları olmayan videoda əks olunan cinayətlərin icraçıları ilə bağlı cinayət işlərinin açıldığını bildirdi.

Ermənistan hakimiyyəti sentyabr döyüşləri zamanı üç erməni mülki şəxsin öldürüldüyünü və yeddisinin yaralandığını bildirib. Azərbaycan hakimiyyəti üç mülki şəxsin yaralandığını bildirib.

Mayın 17-də Amnesty İnternational Dağlıq Qarabağ münaqişəsində yaşlı insanların təcrübələrinə dair iki hesabat yayıb. Amnesty hesabatları dərc edərkən Ermənistan və Azərbaycan arasında 1988-ci ildən 1994-cü ilə qədər intensiv döyüşlərlə, 2020-ci ilin sonunda isə daha bir gərginləşən Dağlıq Qarabağla bağlı münaqişənin “yaşlı insanların qanunsuz olaraq öldürülməsi, işgəncələrə məruz qalması və məcburi köçkünlərə məruz qalması” ilə bağlı qeyd edib. İki hesabatdan birində “Son qaçan: Dağlıq Qarabağ münaqişəsində yaşlı insanların müharibə cinayətləri və köçkünlük təcrübəsi” , Amnesty bildirib ki, 2020-ci ildən baxdığı 30 işdən o, əvvəllər Ermənistan qüvvələrinin nəzarətində olan şəhərlərdə Azərbaycan qüvvələri tərəfindən yaşlı insanların qanunsuz öldürülməsi hallarının çoxunu yoxlayıb. Amnistiya bəyan edir ki, “Qətllərin bir çoxu məhkəmədənkənar edamlar olub, bəzən başın kəsilməsi və ya uzaq məsafədən güllələnməsi, bəzən isə qətldən əvvəl işgəncə və ya digər pis rəftar, eləcə də cəsədlərin şikəst edilməsi ilə bağlı olub” (həmçinin bax. Ermənistan üçün İnsan Hüquqları Təcrübələri üzrə Ölkə Hesabatları ) .

Amnesty İnternational-ın mayın 17-də dərc etdiyi “Qutuda həyat : Azərbaycanda yaşlı insanların köçkünlük təcrübələri və qayıdış perspektivləri” adlı hesabatlarından birində 1990-cı illərdə Ermənistan qüvvələri tərəfindən kütləvi şəkildə yerləşdirilmiş piyada əleyhinə minalardan bəhs edilir.

Azərbaycan rəsmilərinin məlumatına görə, 2020-ci ilin payız döyüşlərinin sonundan indiyədək Ermənistan silahlı qüvvələrinin nəzarətində olan Azərbaycan ərazilərində minalardan 46 nəfər ölüb, 234 nəfər yaralanıb. Ölənlərdən 36-sı mülki şəxsdir. İl ərzində əvvəllər Ermənistanın nəzarətində olan ərazilərdə minalardan 6-sı mülki şəxs olmaqla 11 nəfər həlak olub. İl ərzində minalardan əlavə 65 nəfər xəsarət alıb. Azərbaycan Ərazilərinin Minalardan Təmizlənməsi üzrə Milli Agentliyin (ANAMA) sədri Vüqar Süleymanov bildirib ki, 1990-cı illərin döyüşlərindən indiyədək 3361 Azərbaycan vətəndaşı minalardan yaralanıb və ya həlak olub, onlardan 357-si uşaqdır. ANAMA-nın məlumatına görə, mina itkilərinin böyük əksəriyyəti keçmiş təmas xəttindən xeyli kənarda baş verib. 2020-ci il döyüşlərindən sonra yeni geri qaytarılan ərazilərdən 67.000-dən çox mina təmizləndi. Agentlik həmçinin qeyd edib ki, qəbiristanlıqlar, meyvə bağları və üzüm bağları kimi hərbi qulluqçuların ziyarət edə bilməyəcəyi yerlərdə minalar aşkar edilib. Məsələn, ANAMA-nın məlumatına görə, oktyabrın 21-də qəbiristanlıqda minanın partlaması nəticəsində bir nəfər ölüb, bir nəfər isə yaralanıb. Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, avqust-dekabr ayları arasında müdafiə rəsmiləri Azərbaycan ərazisində 2021-ci il ərzində Ermənistanda istehsal olunduğu güman edilən 1600-dən çox mina aşkar ediblər. İl ərzində agentlik 8780 piyada əleyhinə mina, 4133 tank əleyhinə mina və 14950 ədəd ekspedisiyadan təmizləndiyini bildirib. . bir nəfəri öldürür, digərini isə yaralayır. Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, avqust-dekabr ayları arasında müdafiə rəsmiləri Azərbaycan ərazisində 2021-ci il ərzində Ermənistanda istehsal olunduğu güman edilən 1600-dən çox mina aşkar ediblər. İl ərzində agentlik 8780 piyada əleyhinə mina, 4133 tank əleyhinə mina və 14950 ədəd ekspedisiyadan təmizləndiyini bildirib. . bir nəfəri öldürür, digərini isə yaralayır. Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, avqust-dekabr ayları arasında müdafiə rəsmiləri Azərbaycan ərazisində 2021-ci il ərzində Ermənistanda istehsal olunduğu güman edilən 1600-dən çox mina aşkar ediblər. İl ərzində agentlik 8780 piyada əleyhinə mina, 4133 tank əleyhinə mina və 14950 ədəd ekspedisiyadan təmizləndiyini bildirib. .

Sentyabrın 22-də BMT-nin İrqi Ayrı-seçkiliyin Aradan Qaldırılması üzrə Komitəsi “Azərbaycan hərbi qüvvələri tərəfindən 2020-ci il hərbi əməliyyatları zamanı və ondan sonrakı dövrdə hərbi əsirlərə və erməni etnik digər müdafiə olunan şəxslərə qarşı törədilmiş ağır və ağır insan hüquqları pozuntuları ilə bağlı iddialarla bağlı narahatlıq ifadə edən hesabat yayıb. və ya milli mənşəli – məhkəmədənkənar qətllər, işgəncə və digər pis rəftar və əsassız həbslər, habelə evlərin, məktəblərin və digər mülki obyektlərin dağıdılması da daxil olmaqla”.

Fevral ayından başlayaraq Azərbaycan hakimiyyəti Edillinin Xocavənd kəndindəki kütləvi məzarlıqlarda olan 25 nəfərin qalıqlarını aşkar edib. Oktyabr ayında Azərbaycanın Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyası (Dövlət Komissiyası) bu qalıqlardan 12-nin bir yerdə olduğunu, həmin şəxslərin əl-ayaqlarının bağlandığını və onların öldürüldükdən sonra öldürüldüklərini sübut edən dəlillərlə açıqlamışdı. Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən girov götürülüb, məhkəmə-tibbi ekspertizasının rəyinə görə. Dövlət Komissiyasından verilən məlumata görə, mərhumlardan bir neçəsinin kəllə sümüyündə güllə yaraları olduğuna dair sübutlar olub. Dövlət Komissiyası iddia edib ki, 2020-ci il döyüşləri başa çatdıqdan sonra Ağdam, Füzuli, Xocavənd və Şuşa rayonlarında 1990-cı illərin döyüşlərinə aid kütləvi məzarlıqlar aşkarlanıb.

Mart ayında Dövlət Komissiyası Fərrux kəndi yaxınlığında 1990-cı illərdəki döyüşlərdə şübhəli bilinən azərbaycanlı qalıqlarının dəqiqləşdirilməmiş sayını açıqlayıb. Azərbaycan Məhkəmə-Tibbi Ekspertiza və Patoloji Anatomiya Birliyinin apardığı sonrakı məhkəmə-tibbi ekspertizasına görə, həmin şəxslər küt qüvvədən ölüblər. İddialara görə, qalıqlar güllə gilizlərinin yanında tapılıb və onlar nişansız qəbirlərdə basdırılıblar. Dövlət Komissiyası ilin sonunda həmin şəxslərin kimliyini müəyyən etməyə cəhd edirdi.

Noyabrın 28-də Ağdam Rayon Prokurorluğunda 1993-cü ildə Azərbaycanın Sarıcalı kəndi ərazisində Ermənistan hərbi birləşmələri tərəfindən bir neçə Azərbaycan vətəndaşının qətlə yetirilməsi faktı ilə bağlı araşdırma aparılıb. Noyabrın 22-də ekskavatorlar Ağcabədi-Ağdam avtomobil yolunun kənd ərazisindən keçən hissəsində 15-ə yaxın insan qalığı aşkar edərək ekspertizaya göndəriblər.

Fiziki Zorakılıq, Cəza və İşgəncə: Sentyabrda intensiv döyüşlər başa çatdıqdan az sonra, ləyaqəti alçaldan və qeyri-insani rəftarın qurbanı olmuş üç erməni qadın hərbçinin cəsədlərini əks etdirən videolar yayımlandı. Bu videolardan birində digər cəsədlərin üstünə qoyulmuş çılpaq və şikəst qadın cəsədi təsvir edilib. Onun bədənini təpikləyərkən azərbaycandilli operator zərərçəkənin ünvanına dəfələrlə təhqiramiz ifadələr işlədib. Onun sinəsinə və qarnına “YAŞMA” (Azərbaycan xüsusi təyinatlılarının kod adı) yazılmış mesaj yazılmışdı.

2020-ci ilin dekabrında Baş Prokurorluq 2020-ci il döyüşləri zamanı 4 nəfərin sui-istifadəyə görə ittiham edildiyini açıqladı. İki əsgər Qardaşxan Abışov və Rəşid Əliyev erməni əsgərlərinin cəsədlərini təhqir etməkdə, digər iki əsgər isə etnik erməni məzarlarını təhqir etməkdə ittiham olunublar. Bununla belə, hökumət ilin sonuna kimi şəxslərin təqibi ilə bağlı heç bir yenilik təqdim etməyib.

Münaqişə doğuran digər sui-istifadə halları: Hökumət həbs edilmiş erməni mülki şəxsləri və hərbçiləri öz hüquq müşavirini seçmək hüququ kimi qanuni proses elementləri olmayan açıq məhkəmə proseslərində təqib etməyə davam etdi. İl ərzində hökumət həbsdə olan 13 erməni əsgərini azad edib. Ermənistan hökumətinin məlumatına görə, ilin sonunda Azərbaycanda 33 erməni məhbus saxlanılıb.

Beynəlxalq Amnistiya Təşkilatının mayın 17-də dərc etdiyi “Qutuda həyat” adlı hesabatına görə , Ermənistan silahlı qüvvələri 1990-cı illərdə işğal etdikləri Azərbaycanın rayonlarında mülki mülkiyyətin və infrastrukturun, o cümlədən mədəni sərvətlərin geniş şəkildə məhv edilməsi və ya zəbt edilməsini törədib və onlara nəzarət edib.

Həmin hesabata görə, 1990-cı illərdə “Ermənistan qüvvələrinin mülki obyektləri dağıtması və hərbi imperativlə tələb olunmayan mülki əmlakı ələ keçirməsi...beynəlxalq humanitar hüququn pozulmasıdır və Azərbaycanın münaqişədən zərər çəkmiş köçkün əhalinin köçürülməsi üzrə səylərini sarsıtmaqda davam edir. bölgələr."

Bölmə 2. Vətəndaş azadlıqlarına hörmət

A. İFADƏ AZADLIĞI, O CÜMLƏDƏN MƏTBUAT VƏ DİGƏR MEDİA MƏNSUBLARI ÜÇÜN

Qanun mətbuat və digər media nümayəndələri də daxil olmaqla ifadə azadlığını təmin etsə də və xüsusi olaraq mətbuat senzurasını qadağan etsə də, hökumət adətən bu hüquqları pozur. Hökumət ifadə azadlığını və media müstəqilliyini məhdudlaşdırdı. Jurnalistlər, redaktorlar və müstəqil bloggerlər hədə-qorxu ilə üzləşib, bəzən döyülüb və həbs ediliblər. Bundan əlavə, ölkə hüdudlarından kənarda şübhəli zorakılıq aktları olub (bax. bölmə 1.e, Transmilli Repressiya ). İl ərzində hökumət yeni media qanunu ilə jurnalistlərə qarşı əlavə məhdudiyyətlər tətbiq etdi və hakimiyyət ölkədə və mühacirətdə olan media qurumlarına, jurnalistlərə, bloqçulara və fəallara, o cümlədən onların qohumlarına hökuməti tənqid etməkdən çəkinmələri üçün təzyiqlərini davam etdirdi.

İfadə Azadlığı:   Konstitusiya ifadə azadlığını təmin etsə də, hökumət siyasi rəqibləri və ya tənqidçiləri hesab etdiyi şəxsləri repressiya etmək və ya qorxutmağa cəhd etməkdə davam edib. Bu cür şəxslərin həbsi hakimiyyət orqanlarının müxalifləri cəzalandırmaq üçün məhkəmə sistemindən sui-istifadə etmələri ilə bağlı narahatlıq doğurdu.  İnsan haqları qrupları il ərzində onlarla həbs və ya məhkumluğu ifadə azadlığının həyata keçirilməsi ilə bağlı hesab edir.

İl ərzində hökumətə və hökumətə məxsus olan nəşrlər yayım və çap mediasında üstünlük təşkil etməyə davam etdi. Yalnız onlayn rejimdə fəaliyyət göstərən məhdud sayda müstəqil və yarı müstəqil media orqanları hökumətin siyasətləri ilə bağlı müxtəlif fikirlər ifadə etdi, lakin hakimiyyət bunun üçün onların bir çoxunun nümayəndələrinə müxtəlif üsullarla təzyiq, təqib və ya həbs etdi.

Hökumət, o cümlədən Medianın İnkişafı Agentliyi (MDA) mediaya nəzarəti davam etdirdi, o cümlədən fevralın 8-də qüvvəyə minmiş media qanunu. Fevral hesabatında Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatının (ATƏT) media azadlığı üzrə nümayəndəsi qanunun bir neçə hissəsinin, o cümlədən mediaya nəzarətin əhatə dairəsinin genişləndirilməsinin Azərbaycandan kənarda fəaliyyətə və jurnalistlərin və media qurumlarının qeydiyyatına qoyulan məhdudiyyətlərin aradan qaldırılmasına çağırıb. Avropa Şurasının Venesiya Komissiyası və İnsan Hüquqları və Qanunun Aliliyi Baş Direktorluğu iyunun 20-də dərc edilmiş birgə rəydə qeyd ediblər ki, “müstəqil jurnalistika və media üçün onsuz da son dərəcə məhdud məkan kontekstində” media qanunu "daha 'soyuducu effekt. '” Qanunun KİV reyestrinin aparılması ilə bağlı müddəalarının icrasına oktyabrın 14-dən başlanılıb, jurnalistlər və KİV-lərin qeydiyyatı 6 aylıq müddətə verilib. İcra müddəti ilin sonunda davam etsə də, bir neçə jurnalistin və KİV-in MDA tərəfindən qeydiyyata alınmasından imtina edildiyi bildirilir. Müstəqil media nümayəndələri, media hüquqşünasları və beynəlxalq QHT-lər qanunu və qeydiyyat prosesini tənqid ediblər.

Hökumət müstəqil jurnalistləri, xüsusən də hökumət rəsmilərini tənqid edən və ya korrupsiya faktlarını araşdıran jurnalistləri müntəzəm olaraq həbs etməyə davam etdi. Sentyabrda üç müstəqil onlayn jurnalist həbs edilib. Əvəz Zeynallı və Elnur Şükürov ayrı-ayrılıqda rüşvətxorluqda ittiham olunublar. Vətəndaş cəmiyyəti fəalları həbsləri jurnalistlərin yüksək rütbəli dövlət məmurunun korrupsiya faktını işıqlandırmasına görə qisas olduğunu qiymətləndirdilər (bax. bölmə 4). Sentyabrda Ermənistanla döyüşlər zamanı həbs edilən Zaur Qafarov həkim olduğu iddia edilən video ilə əsgərdən pul tələb etməkdə ittiham olunub.

İyul və avqust aylarında Baş Prokurorluq ictimai və siyasi sabitliyi pozan hərəkətlər adlandırdığı bir çox jurnalist, fəal, bloqqer və sosial şəbəkə istifadəçilərinə xəbərdarlıq, çağırış və ittiham irəli sürüb. Müdafiə Nazirliyi də ictimai xəbərdarlıqlar edib və yalan məlumatların yayılmasına qarşı mübarizə tədbirləri ilə bağlı Baş Prokurorluqla tandem aparıb. Prokurorluğa çağırılanların bəzilərinə sosial şəbəkədə “qanuni qadağan olunmuş” məlumatların yerləşdirilməsi ittihamı ilə inzibati həbs cəzası verilib, digərlərinə isə “gələcəkdə belə neqativ halların yolverilməzliyi ilə bağlı rəsmi xəbərdarlıq edilib.

Məsələn, iyulun 27-də Baş Prokurorluq hərbçilərlə bağlı xəbərlər yayan iki saytın rəhbərləri Fikrət İbişov və Aqil Alışovu məhkəməyə çağırıb. Hər iki şəxsə nazirliyin icazəsi olmadan Müdafiə Nazirliyi ilə bağlı məsələlərə münasibət bildirməmək barədə xəbərdarlıq edilib. Başqa bir misalda, hərbi bloger Tofiq Şahmuradov oxşar yazılara görə 30 sutka inzibati həbs edilib. Avqustun 8-də Baş Prokurorluq sosial şəbəkə istifadəçilərinin daha bir qrupuna xəbərdarlıq edib ki, sosial şəbəkə istifadəçiləri hərbçilərə “kölgə vurduqları” və ehtiyatsızlıqdan hərbi əməliyyatlara təhlükə törətdiklərini iddia edərək, “yalan məlumat”ı, hərbi qüvvələrə aid saxta və ya tarixli fotoları yaymamağa çağırıb. əsgərlərin həyatı.

Hakimiyyət ölkə hüdudlarından kənarda olan əsas media hüquqları təşkilatlarına və müstəqil media qurumlarına, o cümlədən ölkədə bu qurumlarla əlaqəli şəxslərə təzyiqlərini davam etdirirdi. Amerikanın Səsi və Azad Avropa/Azadlıq Radiosu (Azadlıq Radiosu) da daxil olmaqla xarici KİV-lərə 2009-cu ildə qadağa qoyuldu və FM radio tezliklərində yayımı qadağan edildi. İlkin olaraq yayımı qadağan edilən Rusiyanın Sputnik xidmətinə sonradan xəbərləri sərbəst yayımlamağa icazə verildi. İyun ayında Rusiya hakimiyyəti Azərbaycanın bir neçə xəbər saytını blokladıqdan sonra Azərbaycan hökuməti Rusiyanın RİA Novosti xəbər agentliyini bloklayıb.

Mətbuat saytlarının senzurası, vizaların məhdudlaşdırılması və ölkədə insan haqlarının vəziyyətini tənqid edən jurnalistlərə açıq qadağalar xarici nəşrlər və xarici jurnalistlər üçün davam etdi.

Zorakılıq və Təcavüz: İl ərzində polis jurnalistlərə və bloqçulara qarşı onların peşəkar fəaliyyətlərinin qarşısını almaq və mətbuat azadlığını məhdudlaşdırmaq üçün vaxtaşırı güc və digər üsullardan istifadə edib. Yerli müşahidəçilər müstəqil media orqanlarının jurnalistlərinin təqiblərə və kiberhücumlara məruz qaldığını bildiriblər. Vətəndaş cəmiyyəti fəalları hökuməti 2015-ci ildə Rasim Əliyevin, 2011-ci ildə Rafiq Tağının və 2005-ci ildə Elmar Hüseynovun səs-küylü qətlləri ilə bağlı səmərəli araşdırma aparmağa çağırmaqda davam ediblər.

Mayın 8-də jurnalist Aytən Məmmədovanı liftdə boynuna bıçaq dayayan şəxs onun və qızının həyatına təhlükə yaradıb. Həmin şəxs Məmmədovaya “iş haqqında yazmamalı” deyib. Məmmədova bildirib ki, hücumun 2019-cu ildə itkin düşmüş 10 yaşlı qızın qətli ilə bağlı verdiyi xəbərlə bağlı olduğuna əmindir. Azyaşlının meyiti Tovuz rayonunun kəndlərinin birinin yaxınlığında yanıq xəsarətləri ilə tapılıb. Bu işdə kəndin keçmiş polis rəisi də daxil olmaqla bir neçə məmur əli olub. Məmmədovanın sözlərinə görə, hücum onun bu həssas işi işıqlandırmasını susdurmaq məqsədi daşıyırdı. Polis hücumla bağlı təhqiqat açdı, lakin ilin sonuna kimi heç bir həbs edilmədi.

Yerli media orqanlarının əksəriyyəti gəlir əldə etmək üçün hökumətə və ya MDA-ya yaxın şəxslərin himayəsinə arxalanırdı. Bu cür dəstəkdən yararlanmayanlar əmək haqlarının, vergilərin və dövri məhkəmə cərimələrinin ödənilməsində problemlər kimi maddi çətinliklərlə üzləşiblər.

Mətbuat və Onlayn Media daxil olmaqla digər KİV üzvləri üçün senzura və ya məzmun məhdudiyyətləri :   Əksər media orqanları özünüsenzura tətbiq etdi və hökumətin qisas alacağından qorxduğu üçün siyasi cəhətdən həssas sayılan mövzulardan yayındı. Milli Radio və Televiziya Şurası yerli, özəl televiziya və radio stansiyalarından xarici mənşəli tam xəbər proqramlarını təkrar yayımlamamağı tələb etməyə davam etdi. Xarici radiostansiyaların birbaşa yayımı ümumiyyətlə qadağan edildi.

Böhtan/Böhtan Qanunları:   Böhtan və böhtan cinayətdir. Qanun böhtan və ya böhtana görə təqsirli bilinən şəxslərə külli miqdarda cərimə və üç ilədək həbs cəzası nəzərdə tutur. Prezidenti təhqir etməkdə təqsirli bilinmə iki ilədək müddətə islah işləri və ya üç ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.  Böhtan və böhtan qanunları, akkreditə olunmuş jurnalistlər və bloggerlər də daxil olmaqla, hökumət tənqidçilərini susdurmaq üçün müntəzəm olaraq istifadə olunurdu.

Məsələn, müxalifətdə olan Vətəndaş və İnkişaf Partiyasının sədri Əli Əliyev yanvar, aprel və iyun aylarında üç iş üzrə diffamasiyada təqsirli bilinib. Şikayətlərdən ikisi sərhəd xidmətində çalışan dövlət işçiləri, üçüncüsü isə heç bir əlaqəsi olmayan hakim partiyanın üzvü tərəfindən verilib. İnsan haqları qrupları təqiblərin siyasi motivli olduğunu qiymətləndirdi (bax. bölmə 1.e). Noyabr
https://www.az24saat.org/24 saat
https://bit.ly/3LFNUe3

Azərbaycanın media məkanında baş verən son proseslər söz və ifadə azadlığını risk altına qoyub. 2021-ci ilin dekabrında Azərbaycan hökuməti media azadlığını əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdıran yeni “Media Haqqında Qanun” qəbul edib.

Bu qanuna əsasən,Medianın İnkişafı Agentliyi (MİA) tənqidi məqalələr və rəylər dərc edən saytların qeydiyyatını müxtəlif bəhanələrlə rədd etmək səlahiyyətinə malikdir. Bu, ölkədə daha güclü diktatura qurmaq və onun demokratiya mövqeyini zəiflətmək cəhdidir.

Bu qanunun təsiri artıq Azərbaycanda da hiss olunur. Sərhədsiz Reportyorlar (RSF) MİA-da qeydiyyatdan keçmələri qadağan edilmiş 50-dən çox mətbu orqanı müəyyən edib. Bu siyahıya korrupsiya, insan hüquqlarının pozulması və azərbaycanlılar üçün aktual olan digər mövzular haqqında xəbərlər dərc etməyi bacaran müstəqil xəbər saytları da daxildir.

Bu yazıda bu qanunun Azərbaycanda media azadlığına necə mənfi təsir göstərdiyini və vətəndaşların buna necə reaksiya verdiyini müzakirə edirik. Ölkədə mətbuat azadlığının qorunmasını təmin etmək üçün həm yerli, həm də beynəlxalq səviyyədə hansı tədbirlərin görülə biləcəyinə də baxacağıq.

Azərbaycan Hökumətinin Qəbul etdiyi Kütləvi İnformasiya Vasitələri haqqında Qanunun icmalı

Azərbaycan hökuməti bu yaxınlarda ifadə azadlığına birbaşa təhlükə olan yeni “Media haqqında qanun” qəbul edib. Bu qanuna əsasən, Medianın İnkişafı Agentliyinə (MİA) xəbər saytlarının təsdiqi və qeydiyyatı ilə bağlı tam səlahiyyət verilib. Bu prosesin bir hissəsi kimi MİA-nə Azərbaycan hökuməti haqqında tənqidi və ya neqativ materiallar dərc edən saytları bağlamaq üçün səlahiyyəti də verilib.

Üstəlik, bu prosesə onlayn medianı senzura etmək və heç kimin hökumət əleyhinə danışmağa cəsarət etmədiyi qorxu mühiti yaratmaq niyyətini açıq şəkildə bəyan edən MİA direktoru nəzarət edəcək. Bu qanun birmənalı olaraq Azərbaycan hökumətinin öz hakimiyyətinin tənqidinə yol verilməyən güclü diktatura qurmaq cəhdidir.

İfadə azadlığının məhdudlaşdırılmasında Medianın İnkişafı Agentliyinin Rolu

Medianın İnkişafı Agentliyi (MİA) Azərbaycan hökumətinin yeni qəbul etdiyi “KİV haqqında” qanuna uyğun gəlməyən hər hansı xəbər platformasının dövlət qeydiyyatına alınmasının qarşısının alınması ilə məşğul olan dövlət qurumudur. 2021-ci ildə yaradılmış bu agentlik geniş səlahiyyətlərə malikdir.

Qanun MİA-nə KİV və internet saytlarına geniş nəzarət imkanı verir və onlara aşağıdakıları etmək imkanı verir:

- Yayım üçün "uyğun deyil" hesab edilən senzura məlumatı

- Qanuna əməl etməyən xəbər təşkilatlarına və şəxslərə külli miqdarda cərimələr tətbiq edilməsi üçün məhkəməyə təklif verir

- Müstəqil araşdırma hesabatını qadağan edir

- Nəşrləri, vebsaytları və ya təşkilatları lazımi prosedur olmadan dayandırır

Nəhayət, bu səlahiyyətlər Azərbaycanda daha güclü diktatura qurmaq, insanların ifadə azadlığını məhdudlaşdırmaq və hökumətin nağıllarına etiraz edən istənilən etiraz səslərini kəsmək üçün istifadə olunur.

Yeni Qanun Azad Media Hüquqlarını Necə Pozur

Azərbaycan hökumətinin qəbul etdiyi yeni Media Qanunu ölkədə media azadlığının birbaşa pozulmasıdır. Qanun Medianın İnkişafı Agentliyi (MİA) tərəfindən hazırlanıb və hökuməti tənqid edən və ya ona etiraz edən xəbər saytlarının qeydiyyatı, fəaliyyət göstərməsi və hətta yayımına ciddi məhdudiyyətlər qoyur.

Bu qanun elə bir mühit yaradıb ki, yalnız hökumət tərəfindən təsdiq edilmiş xəbər saytları etibarlı hesab edilir və yalnız onların təlimatlarına əməl edən saytlarda qeydiyyatdan keçməyə icazə verilir. Bu, onlara nə dərc oluna biləcəyi, necə dərc olunduğu və necə tənzimləndiyi üzərində tam nəzarət imkanı verir. Nəticədə, bu, onlara Azərbaycanda media orqanları üzərində avtoritar rol verir və müstəqil jurnalistlərin və xəbər agentliklərinin nəticədən qorxmadan həqiqəti əks işıqlandırmasını çətinləşdirir.

Bundan əlavə, bu qanun həm də MİA əməkdaşlarına uyğunsuz və ya mübahisəli hesab etdikləri senzura məzmununda müstəsna səlahiyyətlər verir. O, həmçinin jurnalistlərə həqiqi müxalifət liderlərinin fəaliyyətini işıqlandırmaq və ya hökuməti tənqid edən hər hansı mövzuları müzakirə etməyi dolayısıyla qadağan edir. Bu məhdudiyyətlərin mövcud olması ilə Azərbaycan vətəndaşları azad media hüquqlarından məhrum edilib və onlara öz liderlərinin siyasətlərini və ya qərarlarını tənqid etmək və ya şübhə altına almaq üçün çox az yer qalıb.

Azərbaycanda Jurnalistlər və Fəallar üçün təsirlər

Azərbaycan hökumətinin media haqqında yeni qanunu ifadə azadlığını məhdudlaşdırdığına görə geniş tənqidlə qarşılanıb. Bu qanun bütün xəbər saytlarının dövlətin nəzarətində olan Medianın İnkişafı Agentliyində (MİA) qeydiyyatdan keçməsini tələb edir və hər hansı saytın “dəqiq və ya müstəqil” məlumat dərc etməsini qadağan edir.

Bunun Azərbaycanda jurnalistlər, fəallar və sadə vətəndaşlar üçün ciddi fəsadları var. Qanun söz və mətbuat azadlığına ciddi məhdudiyyətlər qoyur ki, bu da ölkədə diktatura yaratmaq təhlükəsi yaradır. O, həmçinin veb-saytların hökumət və ya digər siyasi məsələlərlə bağlı tənqidi məqalələr dərc etməsinə mane olmaqla, fərqli fikirləri susdurur. Üstəlik, bu, insanların vacib məsələlərdə ictimai rəyi formalaşdırmağa kömək edə biləcək vacib onlayn müzakirələrdə iştirakına da mane olur.

Nəhayət, bu qanun digər ölkələrin də buna əməl etməsi və regionda onlayn azadlıqları daha da məhdudlaşdırması üçün təhlükəli presedent yaradır. Beynəlxalq ictimaiyyət bu mürtəce media qanununa qarşı mövqe nümayiş etdirməli və məsuliyyət daşıyanların əməllərinə görə cavab verməsini təmin etməlidir.

Azərbaycanın Media Qanununa Qarşı Beynəlxalq Pushback

Azərbaycanın yeni “KİV haqqında” qanunu kəskin beynəlxalq tənqidlərə məruz qalıb. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarı Mişel Baçelet qanunun ifadə azadlığına və məlumat əldə etməsinə potensial təsirlərindən narahatlığını bildirib. Avropa İttifaqının xarici siyasət idarəsinin rəhbəri Josep Borrell bildirib ki, bu, Azərbaycan konstitusiyasında və beynəlxalq hüquqda təsbit olunmuş ifadə və sərbəst toplaşmaq azadlığı hüquqlarının “açıq şəkildə pozulması” ilə qəbul edilib.

Avropa Şurasının Jurnalistikanın Müdafiəsi Platforması da Media Qanununu pisləyib və onu “media azadlığı üçün böyük zərbə” adlandırıb. Platforma qeyd edib ki, qanun MİA-nə “Azərbaycanda KİV-lər üzərində nəzarətsiz səlahiyyət” verir və ona hansı xəbər saytlarının hökumətdə rəsmi qeydiyyatdan keçməsinə nəzarət etməyə imkan verir. Bu o deməkdir ki, yalnız hökumətin istəklərinə uyğun gələnlər fəaliyyət göstərə biləcəklər.

Bundan əlavə, mətbuat azadlığını və məlumat azadlığını təşviq edən beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatı olan Sərhədsiz Reportyorlar (RSF) Azərbaycanı Avropa və Mərkəzi Asiyada media işçilərinin “ən böyük həbsxanalarından” biri elan etmişdi. RSF həmçinin Media Qanununu tənqid edərək, MİA-in Telegram və Twitter kimi sosial şəbəkələrdə azad sözü əngəlləyərək internetə əsaslanan KİV-ləri tənzimləmək səlahiyyəti verəcəyini bildirib.

Gələcəyə Baxış: Azərbaycanda Azad Media Mühitini necə müdafiə etmək olar

Azərbaycanda media mühiti pisləşməkdə davam etdikcə, ölkədə və dünyada bir sıra insanlar tənqidi və müstəqil media qurumlarının çiçəklənməsinə imkan verən azad media mühitinin müdafiəsi üçün yollar axtarırlar.

Nəhayət, insanların müxtəlif fikirlərə çıxışını təmin etmək hər yerdə demokratiya üçün vacibdir və bu, Azərbaycanda ifadə azadlığını dəstəkləməkdən başlayır.

Nəticə

Yekun olaraq qeyd edək ki, Azərbaycanda yeni "Media Haqqında Qanun" ifadə azadlığına misli görünməmiş dərəcədə təzyiq göstərib və nəzarətsiz sui-istifadə potensialına malikdir, Medianın İnkişafı Agentliyi hökumətin ünvanına hər hansı formada tənqidin dərc olunmasının qarşısını almağa çalışır. Bu, elementar insan hüquqlarının birbaşa pozulmasıdır və ölkədə daha güclü diktatura bərqərar etmək cəhdinin güclü göstəricisidir. 

Bu vəziyyət Azərbaycan xalqının mətbuat azadlığı və vətəndaş azadlıqları ilə bağlı ciddi narahatlıq doğurduğu üçün diqqətlə izlənilməlidir.

Vüqar Qurdqanlı, "24 saat"
https://www.az24saat.org/24 saat
https://bit.ly/3YV0CbP

Azərsu ASC-nin əməkdaşı sədr əvəzi Köçərli Həsənov və qudası Misirlə birgə “Azərsu”da törətdiyi korrupsiya halları haqqında "24 saat"a danışdı. Misir Köçərlinin qızını oğluna ərə vermiş və bu qohumluq əlaqələrindən sonra “Azərsu”nun təmir-tikinti işləri üçün nur topu kimi yeni korrupsiya halları doğulmuşdur. Misir və şirkəti, Bakı-Sumqayıtın bütün kanalizasiya sistemlərinin qurulmasınna “Azərsu”nun maşın və mexanizmlərini cəlb etməklə milyonlara sahib olmuşdur. Şikayətçi sabiq sədr Qorxmaz Hüseynovun da Köçərli Həsənovun bu yolla pul qazanması üçün şərait yaratdığını bildirdi.

Köçərli Həsənov ilə Yaqub Eyyubovu birləşdirən “Arçiko” şirkətinin “Azərsu”da gördüyü yarımçıq işlərə göz yumularaq istismara qəbul edilməsi nəticəsində, Sumqayıt və digər rayonlarda kanalizasiya sistemlərində hələ də işlər tamamlanmamışdır. Məlumatlara görə, Köçərlinin qohumları və iş adamları ev və bağlarını satışa çıxarıb, pul toplayıb, Köçərli Həsənovu “Azərsu”ya sədr qoymaq üçün təklif edirlər.

Ancaq “Azərsu” ASC-dəki yoxlamaların ciddi nəzarət altında olduğu və heç bir “day-dayı”ya imkan verilməyəcəyi açıqlanmışdır. Beləliklə, əli korrupsiyaya batmış şəxslərin məsuliyyətdən kənarda saxlanmaq imkanı olmayacaqdır. Lakin səbəbsiz şəkildə Köçərli ilə Misir istintaqa cəlb edilməməsi, Yaqub Eyyubovun bu işlərə imkan verdiyi şübhələrini yaratır.

Cavid
https://www.az24saat.org/24 saat
https://bit.ly/3l92gbT

 

Mədəniyyət nazirinin birinci müavini Vaqif Əliyev və müavin Sevda Məmmədəliyeva vəzifəsindən azad edilib.

Toplum TV xəbər verir ki, bu barədə "Qafqazinfo" saytı xəbər yayıb. Mədəniyyət Nazirliyi məlumatı təsdiq edib.

Adıçəkilən hər iki şəxs müvafiq vəzifələrdə uzun illər idi ki, fəaliyyət göstərirdilər.

Bu gün nazirlik həmçinin xəbər yayıb ki, Səadət Vidadi qızı Yusifova mədəniyyət nazirinin müavini təyin olunub.

Sərəncamı Prezident İlham Əliyev imzalayıb.

 
https://www.az24saat.org/24 saat
https://bit.ly/3SFn2fy

Vatsap Plus, söhbətlərinizi gizli və etibarlı saxlamaq üçün təhlükəsiz ünsiyyət, sürətli əlaqə sürəti və çoxsaylı funksiyalar təklif edən inkişaf etmiş mesajlaşma platformasıdır. İndi mətn mesajlarınızın, media fayllarınızın və digər məlumatlarınızın VatsapPlus ilə təhlükəsiz və təhlükəsiz şəkildə ötürülməsinə əmin olmaq üçün ilk addımı ata bilərsiniz.

Vatsap Plus nədir?

Vatsap Plus, söhbətlər zamanı şifrələnmiş rabitə, məlumatların bütövlüyü və autentifikasiyanı təmin edən təhlükəsiz mesajlaşma platformasıdır. O, həmçinin mesajlarınızın, media fayllarınızın və digər məzmunun təhlükəsiz şəkildə göndərilməsini təmin edən sürətli şifrələmə təklif edir. VatsapPlus bir kliklə idarəetmə ilə müəyyən söhbətlərə girişi məhdudlaşdırmağa və digərlərini gizli saxlamağa imkan verir. Siz hətta arzuolunmaz qonaqların söhbətə daxil olmasını məhdudlaşdıra bilərsiniz. Bundan əlavə, rabitə zamanı etibarlı əlaqə sürətini təmin edir.

Niyə Vatsap Plus istifadə etməlisiniz?

Vatsap Plus danışıqların təhlükəsizliyini və məxfiliyini təmin edir. O, şifrələnmiş mesajlaşma, məlumatların bütövlüyü və söhbətlər zamanı autentifikasiyanı təmin edir. O, həmçinin mesajlarınızın və media fayllarınızın təhlükəsiz olmasını təmin edən sürət şifrələməsi, xüsusi söhbətlərə girişi məhdudlaşdırmaq üçün bir kliklə idarəetmə, arzuolunmaz qonaqların söhbətə daxil olmasını məhdudlaşdırmaq və ünsiyyət zamanı etibarlı əlaqə sürəti kimi xüsusiyyətlərə malikdir.

VatsapPlus-a necə yazılırsınız?

VatsapPlus-dan istifadə etməyə başlamaq üçün sadəcə mobil cihazınıza proqramı yükləmək və hesab yaratmaq kifayətdir. Qeydiyyatdan keçdikdən sonra siz dünyanın hər yerindən insanlarla asanlıqla əlaqə saxlamağa imkan verən təhlükəsiz və şəxsi mesajlaşma platformasına çıxış əldə edəcəksiniz. Siz həmçinin icmadakı təcrübəli Vatsap istifadəçilərindən təhlükəsiz əlaqə saxlamaq üçün məsləhətlər və tövsiyələr tapa bilərsiniz.

Vatsap Plus etibarlı və etibarlıdırmı?

Bəli, VatsapPlus son dərəcə təhlükəsiz və etibarlıdır. Bütün mesajlar hər bir istifadəçi üçün unikal olan şəxsi açarla şifrələnir. Bu, yalnız nəzərdə tutulan alıcının mesaja baxa biləcəyini və onun başqa heç kim tərəfindən tutula və ya oxuna bilməyəcəyini təmin edir. Bundan əlavə, Plus məlumatlarınızın təhlükəsizliyini daha da təmin edən iki faktorlu autentifikasiya sistemi təklif edir. VatsapPlus vasitəsilə göndərilən bütün mesajlar da bir çox geolokasiya üzrə təhlükəsiz serverlərdə saxlanılır ki, bu da onu həm təhlükəsiz, həm də etibarlı edir.

VatsapPlus-ın xüsusiyyətləri nələrdir?

VatsapPlus mesajlaşma təcrübənizi təhlükəsiz və etibarlı etmək üçün zəmanət verilən xüsusiyyətlərlə doludur. Bunlara başdan sona şifrələmə, iki faktorlu autentifikasiya, özünü məhv edən taymer, şəxsi mesaj qovluqları, təhlükəsiz ehtiyat nüsxələri, girişə nəzarət parametrləri və s. daxildir. Vatsap Plus həmçinin 100 MB-a qədər (və ya Vatsap Pro istifadə edildikdə daha böyük) böyük faylları göndərmək imkanı kimi inkişaf etmiş funksiyaları da təklif edir. Əlavə olaraq, səmərəli əməkdaşlıq üçün qrup çatına 16 iştirakçı əlavə edə bilərsiniz.

 
https://www.az24saat.org/24 saat
https://bit.ly/3ZlDMdP

Son dövrlər daha çox korrupsiya və rüşvətxorluğa qarşı mübarizə dövlətin priotet siyasi xəttini təşkil etməkdədir. Bu da ölkə rəhbərliyinin bu mövzuda barışmaz mövqedə olmasının bariz nümunəsidir.

Ölkə rəhbərliyinin ən ümdə qayəsi öz insanının sosial yaşamını yüksəltmək, gələcək nəsillərin sağlam təməllər üzərində yetişməsinə yönəlmiş daxili siyasətinin tərkib hissəsidir. Elə məhz bu kimi səbəblərə görə də, korrupsiya və rüşvətxorluğa qarşı ən barışmaz mövqe sərgilənməkdədir. Bununla da hər kəsə nümunə sərgilənməkdədir…

Bu gün diqqətinizə çatdıracağımız mövzu da məhz bu barədədir. Sitat, Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Təcili və Təxirəsalınmaz Stansiyasında baş verən bir neçə ciddi qanun pozuntuları barədə məlumat verəcəyik. Qeyd edək ki,həmin qurumun Köməkçi Yardımçı Stansiyalarda illərlə davam edən bir neçə neqativ hallar Böyük Feldşerlər tərəfindən həyata keçirilir.

Köməkçi Yardımçı Stansiyanın müdirlərinə xüsusi yaxınlığı olan böyük feldşerlərin göstərişi ilə feldşerlərdən 10 – 20 manat, həkimlərdə isə 20 – 30 manat hətta daha artıq məbləğdə pul yığılmaqdadır.

Bəzi həkimlər və ya feldşerlər istənilən rüşvəti vermədikdə isə həmin şəxslərə qərəzli mövqe tutulur. Hər bir addımda müdir və ya böyük feldşer tərəfindən işlərində süni nöqsanlar yaratmaqla, sıxıntıya salınır və nəcidə onlarda rüşvət verməyə məcbur edilirlər.

Bütün bunlar barədə isə Səhiyyə Nazirliyi rəhbərliyinin məlumatsız olması qənaətindəyik.

Səhiyyə Naziri cənab Teymur Musayevin və Təcili Yardımın  baş həkimi Rauf Nağıyevin mövzu ilə əlaqədar mövqeyini öyrənməyə çalışacağıq…

Mövzu diqqətimizdədir…
https://www.az24saat.org/24 saat
https://bit.ly/3KDimVr